Jak sprawić, by zmiana klimatu była łatwiejsza do zrozumienia, przedyskutowania i przełożenia na działanie? DigiClimAct pokazuje, że warto zacząć od ludzi, miejsc, które dobrze znają, oraz rozmowy — a następnie wykorzystać technologie cyfrowe, aby zwiększyć zasięg zaangażowania.
Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym, ale doświadczamy jej przede wszystkim lokalnie. Coraz gorętsze lata, ulice zalewane podczas intensywnych opadów, brak cienia w przestrzeni miejskiej czy zmieniające się tereny zielone sprawiają, że temat, który często wydaje się abstrakcyjny, staje się częścią codzienności.
To właśnie od tego założenia wychodził projekt DigiClimAct – Climate Action in South Baltic Cities Goes Digital. Realizowany w Polsce, Litwie i Szwecji projekt badał, w jaki sposób metody partycypacyjne i narzędzia cyfrowe mogą sprawić, że komunikacja dotycząca klimatu stanie się bardziej przystępna, angażująca i ukierunkowana na działanie.
Dla BISER projekt potwierdził ważną zasadę: skuteczna komunikacja klimatyczna powinna zaczynać się nie od technologii, lecz od ludzi.
Czym był DigiClimAct?
DigiClimAct był projektem współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach programu Interreg South Baltic, realizowanym przez partnerów ze Szwecji, Polski i Litwy. Koncentrował się na cyfrowych narzędziach wspierających komunikację klimatyczną i zaangażowanie mieszkańców, wykorzystując m.in. warsztaty, szkolenia i testowanie nowych rozwiązań.
W działania projektu zaangażowane były samorządy, organizacje pozarządowe, środowisko akademickie, społeczeństwo obywatelskie, młodzież, specjaliści zajmujący się klimatem oraz lokalni aktywiści. Współpraca międzynarodowa pozwoliła porównać różne podejścia i sprawdzić, które z nich można przenosić do innych miejsc, zachowując jednocześnie możliwość dostosowania ich do lokalnych potrzeb.
Zacznijmy od miejsc, które znamy
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z projektu jest prosty fakt: o klimacie łatwiej rozmawiać, kiedy możemy odnieść go do własnego otoczenia.
Podczas działań takich jak Jane’s Walks uczestnicy wychodzili poza sale konferencyjne i przyglądali się znanym ulicom, budynkom oraz terenom zielonym z perspektywy zmiany klimatu. Codzienna przestrzeń stawała się punktem wyjścia do rozmowy o upałach, intensywnych opadach, rozwoju miast, odporności i możliwych działaniach adaptacyjnych.
Kolejnym elementem był Climate Fresk, pozwalający uczestnikom wspólnie poznawać zależności między przyczynami i konsekwencjami zmiany klimatu. Połączenie obu metod umożliwiło przejście od obserwowania lokalnych zmian do zrozumienia szerszego systemu klimatycznego.
Efekt? Rozmowy przestawały dotyczyć wyłącznie globalnych trendów. Pojawiały się konkretne pytania o lokalne podtopienia, coraz gorętsze lata, zmiany w przestrzeni miejskiej czy przyszłość własnej dzielnicy.
Cyfrowo, ale zawsze z człowiekiem w centrum
Technologie cyfrowe były ważnym elementem DigiClimAct. Projekt pokazał jednak, że sama technologia nie wystarczy, aby stworzyć rzeczywiste zaangażowanie.
Rozwiązania cyfrowe działają najlepiej wtedy, gdy odpowiadają na prawdziwe pytania i wyrastają z doświadczeń oraz rozmów z ludźmi. Ta idea towarzyszyła testowaniu technologii immersyjnych i nowych form komunikacji cyfrowej, a także rozwojowi koncepcji chatbota klimatycznego DigiClimAct. Jego rolą nie było zastępowanie kontaktu między ludźmi, lecz poszukiwanie sposobów na ułatwienie dostępu do wiedzy i przedłużenie zaangażowania poza pojedyncze spotkania czy warsztaty.
Projekt wykorzystywał również środowiska immersyjne, modele 3D, VR i AR. Podczas działań w Gdańsku uczestnicy mogli m.in. „wejść” do cyfrowej wersji Sopotu i zobaczyć, w jaki sposób zmiana klimatu może oddziaływać na poszczególne części miasta. W ankiecie przeprowadzonej po warsztacie 90% uczestników uznało to doświadczenie za inspirujące i edukacyjne.
Wiedza i doświadczenie, z których mogą skorzystać inni
Doświadczenia zebrane w trakcie projektu zostały połączone w DigiClimAct Digital Handbook — cyfrowym przewodniku po skuteczniejszej komunikacji klimatycznej.
Materiał prowadzi użytkownika przez cztery etapy: Discovering Climate, Understanding Systems, Co-creating Solutions oraz Going Digital. Łączy sprawdzone podczas projektu metody, takie jak Jane’s Walks, Climate Fresk czy warsztaty współtworzenia, z możliwościami oferowanymi przez cyfrową komunikację klimatyczną.
Dzięki temu rezultaty DigiClimAct mogą żyć dalej. Z wypracowanych rozwiązań mogą korzystać samorządy, organizacje pozarządowe, szkoły, uczelnie, edukatorzy, organizacje społeczne oraz osoby zawodowo zajmujące się tematyką klimatu, dostosowując poszczególne metody do własnych odbiorców i lokalnych wyzwań.
Poznaj historię DigiClimAct
Dla BISER DigiClimAct stał się drogą od lokalnej obserwacji do zrozumienia, od zrozumienia do dialogu, a od dialogu — do działania.
Celem nie było znalezienie jednego idealnego cyfrowego narzędzia. Projekt pokazał natomiast, jak wiele można osiągnąć, łącząc obserwację lokalnego otoczenia, wiedzę o klimacie, partycypację, współtworzenie rozwiązań i technologie cyfrowe.
Najważniejszą lekcję można ująć prosto:
Zacznij od prawdziwych ludzi i prawdziwych miejsc. Pomóż zrozumieć zależności. Twórz rozwiązania wspólnie. A następnie wykorzystaj narzędzia cyfrowe, aby zwiększyć zasięg tego zaangażowania.
Zapraszamy do poznania historii DigiClimAct i materiałów wypracowanych w ramach projektu. Jeśli działasz w samorządzie, organizacji pozarządowej, szkole, na uczelni, w lokalnej społeczności lub inicjatywie klimatycznej, znajdziesz w nich inspiracje i praktyczne pomysły na bardziej angażującą, partycypacyjną i osadzoną w codziennym życiu komunikację klimatyczną.
Działania na rzecz klimatu łatwiej zrozumieć, gdy zaczynają się blisko nas. DigiClimAct pokazuje, jak połączenie lokalnej wiedzy, zaangażowania ludzi i cyfrowych innowacji może zmieniać wiedzę w dialog, a dialog — w impuls do działania.
